Nederlandse Indianenverhalen in boek 9-09-09
De Halve Maen van en indianen

Nederlandse kolonisten die voor het eerst contact legden met een nieuwe Indianenstam, gaven ze geschenken als ijzeren bijlen, voorwerpen die de Indianen nog nooit gezien hadden. Toen ze maanden later bij die stam terugkwamen, konden ze hun lachen niet onderdrukken: de loodzware bijlen werden gedragen als juwelen.

Ter ere van de festiviteiten rond 400 jaar New York brengt uitgeverij Walburg een selectie uit van dit soort eerste beschrijvingen van contacten tussen de Nederlandse kolonisten en de Amerikaanse Indianen. Wie ze tot nu toe wilde lezen was veelal aangewezen op de originele manuscripten en zeventiende-eeuwse boeken. Of Amerikaanse vertalingen, want merkwaardig genoeg zijn die er al tientallen jaren.

Strategisch
“Nieuw Nederland heeft in vergelijking tot andere koloniale gebieden altijd wat minder in de belangstelling gestaan, daarom was er ook minder belangstelling voor de bronnen”, legt een van de samenstellers, Kees-Jan Waterman, uit. “Als je het vergelijkt met de Antillen of Nederlands-Indië, dan is Nieuw Nederland altijd een ondergeschoven kindje gebleven.” Onterecht, meent Waterman. “Het is ontegenzeggelijk waar dat het niet heel veel inwoners had, maar strategisch was het voor de Republiek een belangrijke plek. We hebben lang geprobeerd het te verdedigen tegen de Engelsen.” De contacten met de oorspronkelijke bewoners vormen daar een belangrijk onderdeel van.

Volgens Waterman is onzin om te vragen hoe de verhouding met dé Indianen verliep. “Zo’n ontdekkingsreiziger kwam verschillende groepen tegen. Sommige hebben dan al ervaring met andere Europeanen en weten wat er mogelijk is, anderen weten nog helemaal niets van dat soort ontdekkingsreizigers. Er zijn dus in de voorgeschiedenis al grote verschillen tussen de Indianen, en zij stellen zich ook heel verschillend op tegen zo’n nieuwkomer als Hudson of anderen.”

Zendingsgevoel
De houding van de Nederlanders naar de oorspronkelijke bewoners kan het best worden omschreven als ‘praktisch’. “En dan vooral economisch. Wat je mist in vrijwel de hele geschiedenis van Nieuw Nederland en de Indianengroepen daaromheen, is het zendingsgevoel. Er wordt over gesproken door dominees, maar het werd in dat gebied en in die tijd niet belangrijk genoeg geacht om er veel middelen in steken.

Het ging er veel meer om om zo veel mogelijk producten naar Nederland te krijgen.” Dit in tegenstelling tot de grote rivalen van de Nederlanders in de Nieuwe Wereld, de Britten. “Die hadden echt een agenda die ze wilden vervullen: ze wilden daar een bepaald soort kolonie stichten en religie introduceren. ”

Religie
Opvallend is hoe gedetailleerd de beschrijvingen zijn van de Indianen. Zo beschreef de beroemde Adriaan van der Donck uitvoerig hun religie, gebruiken en stammenstructuur. “We denken vaak dat er slechts oppervlakkig naar dit soort samenlevingen werd gekeken, maar deze bundel geeft aan dat dat duidelijk niet het geval is. Men was geïnteresseerd in alle aspecten van inheemse samenlevingen”, stelt Waterman.

Wel zat er volgens Waterman een groot stuk eigenbelang bij de gedetailleerde omschrijving. “Als je iets met die mensen wilt – of tegen- dan moet je begrijpen waarop je kunt aanhaken of tegenin moet gaan. ”

Indianenverhalen: De vroegste beschrijvingen van Indianen langs de Hudsonrivier (1609-1690) - Kees-Jan Waterman, Jaap Jacobs en Charles T. Gehring - Walburg Pers - ISBN: 9057306263 - 22,50 euro.