|
Wat is een tsunami?
dinsdag 24 februari 2009
De mensen in Azië schrikken wakker van een aardbeving. Het is 's morgensvroeg, 26 december 2004. De beving is in zee, voor de kust van het Indonesische eiland Sumatra. De aardbeving is enorm sterk; 8,9 op de schaal van Richter. Het is de heftigste beving sinds 1900.
 |
| boot stukgeslagen |
Maar pas uren later wordt duidelijk hoe groot de ramp is. Door de beving in zee ontstaat een vloedgolf, die de kusten van Sri Lanka, India, Maleisië, Thailand en Indonesië bereikt. De enorme watermassa verwoest in één klap hele dorpen en steden. Er kwamen ongeveer 220.000 mensen om het leven. |
 |
| India |
Tsunami
De vloedgolf, ook wel tsunami genoemd, is in dit geval ontstaan doordat in de zeebodem twee aardplaten tegen elkaar aanschuurden. Eén van de aardplaten kwam door het schuiven plotseling een paar meter omhoog. Normaal bewegen de platen ook. Maar dan gaat dat heel langzaam; maar een paar centimeter per jaar. |
 |
| de vloedgolf |
Doordat de plaat plotseling omhoog kwam ontstond aan de oppervlakte van de oceaan een rimpeling die alsmaar groter werd.
|
|
De golven strekten zich uit over een gebied van duizend kilometer. De golven werden steeds hoger toen ze dichter bij de kust kwamen. Een vloedgolf kan 30 tot 50 meter hoog zijn! Zo hoog als een flatgebouw dus. De snelheid van de tsunami's was 800 kilometer per uur! |
 |
| getroffen gebieden |
Tsunami's kunnen ook ontstaan door vulkaanuitbarstingen of landverschuivingen, of als gletsjers afbreken en in zee storten. |
|
Water trekt weg
Eén van de aanwijzingen dat er een tsunami aankwam was dat het water bij de kust in een razend tempo wegtrok. De vissen kwamen op het droge te liggen. Vissers dachten makkelijk hun maal bij elkaar te vangen, maar al snel verscheen de vloedgolf en spoelde iedereen weg. |
 |
| verwoestingen |
Het zeewater trekt eerst weg, omdat de enorme golf water nodig heeft om een grote golf te worden. Eerst zuigt de golf al het water weg, om vervolgens keihard op de kust te knallen. |
|
Voorspellen
Tsunami's zijn moeilijk te voorspellen. Op meerdere plekken in de wereld zijn wel allerlei waarschuwingssystemen gebouwd, zoals in de Verenigde Staten, Japan, Australië en Nieuw-Zeeland. Als er een waarschuwing komt moeten mensen zo snel mogelijk naar hoger gelegen gebieden. |
|
Waarschuwingssystemen kosten geld. Niet elk land heeft dat. In de gebieden die op 26 december 2004 getroffen zijn, was geen waarschuwingssysteem. Met het geld dat voor Azië is verzameld wordt ook een waarschuwingssysteem gebouwd. |
 |
| waarschuwingsbord |
Het woord tsunami komt uit het Japans, en betekent 'havengolf'. De meest dodelijke tsunami was, voor zover we weten, in 1883. Toen doodde een vloedgolf als gevolg van de uitbarsting van de Krakatau-vulkaan tussen Java en Sumatra (Indonesische) 36.000 mensen. |
| De tsunami's zo krachtig als die van 26 december 2004 komen bijna nooit voor. De laatste grootste tsunami in de Indische Oceaan was in 1833. |
|
